مقالات

پنوموتوراکس چیست و علائم آن

پنوموتوراکس

پنوموتوراکس (pneumothorax) یا بیماری هواجنبی به روی هم افتادگی بخشی از یک ریه یا همه آن گفته می‌شود که به دلیل نفوذ هوای آزاد در فضای جنب یعنی فضای بین ریه و دیواره قفسه سینه ایجاد می‌شود که ممکن است در اثر ضربه یا به صورت خود به خود در بدن فرد رخ دهد. این عارضه در همه سنین دیده می‌شود، اما در مردان فعال (بین 20 تا 40 سال) شایع‌تر است. در ادامه با رسپینامد همراه باشید تا با علائم و راه‌های درمان این بیماری بیشتر آشنا شویم.

انواع پنوموتوراکس

انواع گوناگون این بیماری چیست؟ این بیماری در دو نوع اولیه و ثانویه دیده می‌شود.

هواجنبی اولیه

پنوموتوراکس اولیه در اثر پاره شدن و ایجاد سوراخ‌هایی در خود دستگاه تنفس ایجاد می‌شود، یعنی فضاهای کیستیک کوچک در داخل یا زیر پرده جنب احشایی بود می‌آید و در افراد سیگاری همیشه دیده می‌شود. در سایر افراد در اثر

  • آسم
  • آبسه
  • یا آمفیزم

رخ می‌دهد. شایعترین علت پنوموتوراکس بسته، شکستگی دنده می‌باشد.

هواجنبی ثانویه

در نوع ثانویه هوا از طریق سوراخ‌های ایجاد شده در قفسه سینه یا دیافراگم وارد فضای پلور می‌شود. این بیماری اغلب در افراد با بیماری انسداد مزمن ریوی رخ می‌دهد اما ممکن است در اثر ترومای قفسه سینه نیز ایجاد شود.

علل بروز بیماری هواجنبی

علل بروز بیماری پنوموتوراکس با توجه به نوع بیماری خود به خودی یا در اثر ضربه متفاوت می‌باشد:

نوموتوراكس‌ خود به‌ خودی

در نوع خود به خودی عواملی نظیر موارد زیر علت بروز بیماری هواجنبی می‌باشند:

  • پاره شدن کیسه‎‌های هوایی کوچک ریه در اثر آسم‌، آبسه‌ يا آمپيم‌ ريه‌
  • انجام فعالیت‌های فیزیکی سنگین نظیر غواصی، پرواز در ارتفاعات بالا یا کشش بدنی

مواردی که در ارتباط با فعالیت‌های فیزیکی هستند اغلب در افراد سالم رخ می‌دهند و گاهی نیز علت مشخصی ندارند.

پنوموتوراكس‌ ناشی از ضربه

زخم‌های نافذی قفسه سینه که دراثر جراحت‌هایی مثل ضربه چاقو، تصادف، شکستگی دنده‌ها و … ایجاد می‌شوند و به هوای آزاد اجازره ورود به فضای جنب را می‌دهند و موجب روی هم افتادگی ریه می‌شوند.

پس از استفاده‌ی کاتتر در برخی بیماری‌ها

اغلب در بیماران پس از استفاده از کاتتر احتمال بروز این عارضه افزایش می‌یابد. اغلب بلافاصله یا بعد از 48 ساعت قرار کاتتر با پر شدن حفره پلور از هوا، فرد دچار ناراحتی تنفسی، سرفه، درد قفسه سینه و حتی اضطراب می‌شود.

علائم پنوموتوراکس

شدت علائم این عارضه برحسب میزان روی هم افتادگی ریه و گستردگی بیماری زمینه‌ای یا ضربه متغیر می‌باشد. در مراحل اولیه ایجاد بیماری علائم اولیه از شدت کمتری برخوردار است. علائم ناشی از این عارضه به شرح زیر می‌باشند:

  • در خنجری قفسه سینه (این درد ممکن است به شانه، تمام قفسه سینه یا شکم منتشر شود)
  • سرفه‎‌های خشک و تک تک
  • درد حاد پلورتیک قفسه سینه
  • تاکیکاردی
  • تنگی نفس یا تاکی پنه
  • کاهش صداهای تنفسی در سمت آسیب دیده
  • هایپر رزونانس در دق
  • کاهش فرمیتوس لمسی
  • احترمال ایجاد دیسترس تنفسی یا نارسایی تنفسی بویژه در افرادی که بیماری زمینه‌ای ریوی دارند.
  • تشدید علایم با افزایش اندازه PTX
  • Tension PTX: افت فشار، از بین رفتن صداهای تنفسی، وریدهای گردن برجسته، انحراف نای به طرف مخالف، دیافورز، سیانوز، کلاپس قلبی عروقی

بیماری هواجنبی

راه‌های تشخیص بیماری هواجنبی

1- عکس‌برداری از قفسه سینه یکی از راه‌های تشخیص و تعیین اندازه پنوموتوراکس می‌باشد.

2- CXR: خط جنبی باریک و رادیولوسنت

3- نبود نمای عروقی در اطراف خط جنبی ریه

4- منحرف شدن نای به سمت مخالف پنوموتوراکس

5- CT اسکن ریه: در صورت وجود حساسیت زیاد و زمانی استفاده می‌شود که CXR قطعی نباشد.

6- EKG : تاکیکاردی، تغییرات غیراختصاصی ST، معکوس شدن موج T

7- ABG: هایپوکسمی ناشی از عدم تطابق V/Q، PCO۲ نرمال

درمان‌ پنوموتوراکس

پس از تشخیص بیماری توسط پزشک، درمان آغاز می‌شود:

در صورتیکه کمتر از 20 تا 25 درصد ریه در اثر بیماری هواجنبی دچار روی هم افتادگی شده باشد، بیمار بطور منظم تحت نظر پزشک قرار می‌گیرد و رادیوگرافی قفسه سینه بطور متوالی انجام می‌شود و این روال تا زمانیکه  هوای فضای جنب، جذب، و ریه‌ها دوباره باز شوند، ادامه می‌یابد.

اگر بیش از 25 درصد ریه دچار روی هم افتادگی شده باشد، پزشک لوله مخصوص قفسه سینه (Chest tube) را از طریق دیواره قفسه سینه وارد ریه می‌کند و با ایجاد مکش ثابت موجب خروج هوای وارد شده به فضای جنب می‌شود.

در صورتیکه پنوموتوراکس حاد باشد، گاهی با درمان‌های جراحی خاص و ترمیم، نشت هوا در ریه را بهبود می‌بخشند.

درمان پنوموتوراکس‌ کوچک

در پنوموتوراکس‌‌های کوچک و بدون علامت بیماری تحت بستری و اکسیژن درمانی قرار می‌گیرد. 6 ساعت بعد مجددا رادیوگرافی قفسه سینه تکرار می‌شود. درصورتیکه وضعیت بیمار ثابت باشد و تغییری در رادیوگرافی مشاهده نشود، بیمار مرخص می‌شود.

توجه داشته باشید برای این عارضه اغلب درمان دارویی نیاز نمی‌باشد، اما برای تسکین درد می‌توان از مسکن‌ استفاده کرد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورتی که یکی از اعضای خانواد‌ه‌تان علائم پنوموتوراکس مشاهده کردید باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورت بروز موارد زیر در طول درمان لازم است به پزشک مراجعه نمایید:

  • افزايش‌ درجه‌ حرارت‌ تا 38.3 درجه‌ سانتيگراد
  • تشديد درد سينه‌ يا كوتاهی نفس‌
  • شروع‌ سرفه‌ دردناك‌ ناتوان‌ كننده‌ يا توليد خلط‌

روش‌های پیشگیری از پنوموتوراکس

  • انجام درمان‌های پزشکی برای عارضه‌های ریوی نظیر آسم‌ يا آمفيزم‌
  • پرهیز از استعمال دخانیات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *