مقالات

دیابت و معرفی عوامل تشدید کننده آن

دیابت

دیابت یا بیماری قند از زیاد بودن و ته نشین شدن مقدار قند یا گلوکز در خون اتفاق می­‌افتد. بدن برای استفاده از قند موجود در مواد غذایی نیاز دارد که ساختار قند را تغییر دهد و به واحدهایی تبدیل کند که برای ارگان­‌ها و سلول‌­های بدن قابل استفاده باشد تا از آن تغذیه کنند. این فرایند توسط هورمون انسولین اتفاق می­‌افتد و در بدن بیماران دیابتی هم مقدار ترشح هورمون انسولین کم یا ناچیز است.

بیماری دیابت چیست؟

بیماری قند به معنی بیش از حد معمول بودن قند خون یا گلوکز است. در حالت عادی همیشه مقدار معقولی قند در خون بدن وجود دارد تا به عنوان ماده‌­ای مفید برای منبع انرژی و تغذیه­‌ی بدن از آن استفاده می‌شود. اما مقدار بیش از حد آن، یعنی بالاتر از 126 میلی ­گرم خطرناک بوده و فرد را دچار آسیب ‌هایی می‌­کند که در ادامه به آن پرداخته می‌شود.

البته که قند خون همیشه مقدار ثابتی نیست و برای همه­‌ی افراد بالا و پایین می­‌شود؛ اما وقتی قند یا گلوکز در خون فردی همیشه بیش از مقدار عادی باشد و برای مدتی طولانی برای سوخت و ساز بدن سوخته نشود، می­‌گوییم فرد دچار بیماری قند خون شده است و باید رعایت­‌ها و مراقبت­‌هایی را انجام دهد.

به طور مثال باید به صورت روزانه قبل از صبحانه و به صورت ناشتا قند خون خود را به وسیله­‌ی دستگاه تست قند خون ، چک کند تا بسته به آن مقدار فعالیت و تغذیه‌ی شیرین داشته باشد. مقدار قند خون

  • زیر 100 عادی است.
  • بین 100 تا 126 مقدار معقولی است، اما می‌­تواند نشانه‌­ی دیابت باشد
  • و قند خون بالاتر از 126 در آزمایش‌­های متعدد در روز­های متفاوت به معنای دیابت است.

انواع بیماری قند خون

مرض قند به طور کلی به دو نوع تقسیم می‌شود:

دیابت نوع اول

نوع اول، بیماری ارثی قند خون می‌باشد و از طریق ژنیک از نسلی به نسلی دیگر منتقل می‌شود. در این نوع، فرد تقصیری نداشته و برای جلوگیری از آن قادر به انجام کاری هم نیست.

دیابت نوع دوم

نوع دو، رایج‌تر و معمول‌تر می‌باشد و براثر افزایش سن و بی­ تحرکی اتفاق می­ افتد. در شکل‌گیری نوع دوم عوامل مختلفی نقش دارند که در ادامه معرفی خواهیم کرد. همچنین با مشاهده علائم و نشانه‌هایی در مرض قند نوع دو می‌­توان با مشاهده­ و دقیق شدن روی آن‌ها، از دیابت پیشگیری کرد یا بعد از ابتلا به آن، بیماری را تحت کنترل داشت. این بیماری برای عده­‌ای خطرناک­تر بوده و نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

 

دیابت و معرفی این بیماری

میزان خطر بیماری دیابت چقدر است؟

خطرناکی بیماری قند به اثرگذاری آن بر روی بدن بستگی دارد. یکی از آثار این بیماری روی بدن، نارسایی قلبی است. سکته‌ی قلبی یکی از خطراتی است که بیماران دیابتی را تهدید می‌¬کند. از خطرات دیگر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سکته‌ی مغزی
  • فشار خون بالا
  • نارسایی کلیوی
  • و آسیب دیدن سیستم عصبی

درمورد آخر می‌توان به این موضوع اشاره کرد که در بیماران مبتلا به قند خون سیستم عصبی عملکرد پیشین خود را نداشته و دستورات از اندام‌¬ها و اعضا به مغز و برعکس به خوبی منتقل نمی‌شوند. این مورد در ارتباط با موارد زیر صدق می‌کند:

  • حس کردن درد
  • حفظ تعادل هنگام راه رفتن
  • گرفتن عصب در دست و پاها
  • بهبود دیر هنگام افرادی که دچار زخم شده‌اند.

دلایل عدم بهبود زخم در افراد مبتلا به دیابت

عوامل مختلفی در این مورد مؤثر است اما خون این افراد بند نمی‌آید و لخته ‌ای درست نمی‌شود که منجر به ترمیم بافت شود. در نتیجه روند بهبود کندتر از یک بدن سالم پیش می‌رود. از این‌و، یک زخم ساده و بریدگی کوچک به طور مثال در انگشت پا می‌‌تواند عفونت کرده و باعث قطع شدن آن انگشت یا کل پا شود.
البته همانطور که گفته شد لخته‌سازی، عملکرد عادی بدن است تا در مواقع زخم و جراحت خونریزی را بند آورد، اما بیماری قند باعث می‌¬شود خون در محل و در زمان متفاوت دیگری لخته شود که کاملاً خطرناک و منفی است. یکی از این موارد همان لخته شدن و انسداد جریان خونی است که به مغز بیمار می‌‌رسد و او را چار سکته‌ی مغزی می‌¬کند.

عوامل بیرونی که مرض قند را تحت شعاع قرار می‌دهند!

علاوه بر خطراتی که جان بیمار را از سمت مختل شدن عملکرد داخلی بدن تهدید می‌کنند، عوامل خارجی دیگری هم هستند که بیماری را تحت الشعاع قرار داده و در صورت عدم رسیدگی، برای فرد خطرناک محسوب می‌شوند.
به طور کل همه‌ی افراد وقتی چیزی می‌خورند یا می‌نوشند، هورمون انسولین در بدن آن‌ها ترشح می‌¬شود تا قند موجود در مواد خوراکی را به اصلاح بشکند و آن را به قالبی که مورد نیازش است تبدیل کند تا مورد استفاده و تغذیه قرار گیرد.
در واقع انسولین، قند موجود در غذا را تغییر داده و برای استفاده‌ی سلول‌های بدن آماده می‌کند. در بدن افراد دیابتی اما چنین نیست. در بدن این افراد یا مقدار خیلی اندکی از این هورمون ترشح می‌شود و یا اصلاً ترشح نمی‌شود.
در نتیجه این افراد نیاز دارند تا به صورت دستی، نیاز انسولین بدن خود را تأمین کنند. در صورت تأمین نکردن و انجام ندادن این کار، قند خون بالا رفته و دیابت به یک بیماری کنترل نشده تبدیل می‌شود.

میزان خطر بیماری دیابت چقدر است؟

عوامل مؤثر در مبتلا شدن به بیماری قند

همانطور که گفته شد، نوع اول یا تیپ یک دیابت، ارثی است و عامل مشخص و ناپرهیزی در کار نیست. البته که جغرافیا و یا بیماری‌­های خود ایمنی هم در نوع اول بیماری دیابت نقش دارند.

اما نوع دوم دیابتکه دقیقاً از ناپرهیزی و رعایت نکردن ایجاد می­‌شود، عوامل شکل­‌دهی متعددی دارد.

  • بی تحرکی
  • چاقی بیش از حد یا حتی اضافه وزن ؛ هر چقدر فرد چاق­‌تر باشد، سلول­‌هایش مقاومت بیشتری به انسولین نشان می­‌دهند.
  • تجمع چربی در ناحیه­‌ی شکم
  • افزایش سن (چه سالمندان و چه سن بالاتر از 45)
  • استرس
  • عوارض دارویی
  • تغذیه­‌ی نامناسب
  • فشار خون بالا
  • کلسترول خون و تری گلیسیرید بالا
  • ژنتیک
  • نارسایی در کارکرد لوزالمعده
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک در بانوان
  • سیگار کشیدن

دیابت برای چه افرادی خطرناک است؟

همانطور که در قسمت قبل ذکر شد، عواملی در ایجاد شدن بیماری دیابت مؤثر هستند. طبیعتاً افرادی که این عوامل را در زندگی و بدن خود دارند، گزینه­‌های محتمل­‌تری برای گرفتار شدن به دیابت محسوب می­‌شوند. اما به طور کل می­‌توان گفت یکی از اصلی­‌ترین هدف­‌ها برای این بیماری افراد باشرایط زیر هستند:

افراد با سن بالا

به طول کل با افزایش سن، انواع نارسایی‌ها و بیماری­‌ها در بدن بروز پیدا می‌­کنند و سلامت را به خطر می­ اندازند. سلامتی کامل نداشتن اعضا و ارگان­‌های بدن، خود می­‌تواند دلیل بروز بیماری­‌های دیگر باشد. منظور از مقوله‌ی سن در مورد بیماری دیابت، 45 سال به بالا است.

فشار خون بالا

همچنین یکی از این بیماری­‌هایی که می­‌تواند در واقع ربطی به سن فرد نداشته باشد، فشار خون است. فشار خون برای خیلی از افراد با هر سن و موقعیتی پیش می­‌آید و در کنار دیابت، ترکیب خطرناکی می­‌سازد. این دو بیماری عملکرد مخرب یکدیگر را تشدید و تکمیل می­کنند. چنین افرادی با استفاده از دستگاه فشارسنج می‌توانند مرتب فشار خون خود را بررسی و کنترل نمایند.

نشانه‌های ابتلا به بیماری قند خون

افرادی که به هر دلیلی نشانه­‌های دیابت را دارند تحت خطر این بیماری هستند. نشانه­ های این بیماری شامل:

  • تکرر ادرار
  • تشنگی
  • ضعف و خستگی بیش از حد
  • تاری دید
  • کاهش وزن بدون دلیل
  • نامنظمی عملکرد روده
  • بهبود دیر زخم‌­ها
  • تیره شدن پوست در ناحیه­ ی گردن
  • عفونت دستگاه ادراری

و… است. در نتیجه با کنترل نکردن و مراقب نبودن، ممکن است این نشانه­‌ها به بیماری دیابت تبدیل شوند. برای جلوگیری از این اتفاق نیاز است که چکاپ پزشکی هر چندوقت یک بار انجام شود.

افرادی که دیابت در ژنتیک آن‌ها موجود است و نزدیکان آن‌ها مبتلا به این بیماری بوده‌اند، در خطر این بیماری قرار دارند و این خطر هم شامل نوع اول دیابت می­‌شود و هم نوع دوم آن.

همچنین افرادی که تحرک کمی دارند یا وزنشان زیاد است و در طول هفته مقدار خوبی فیبر و سبزیجات و میوه مصرف نمی‌­کنند، عملاً در معرض خطر قند خون بالا قرار دارند.

بانوانی هم که در طول دوران بارداری خود دچار دیابت حاملگی شده و یا نوزادانی با وزن بیش از 4 کیلوگرم به دنیا آورده‌اند، در معرض خطر دیابت نوع دوم هستند.

 

دیابت برای چه افرادی خطرناک است؟

غذاهایی که موجب بالا رفتن قند خون می‌شوند!

  • نشاسته‌ها: غلات پاک شده مثل برنج سفید، آرد سفید و نان سفید، سیب زمینی سرخ شده
  • سبزیجات: سبزیجات کنسروی با مقدار زیادی افزودنی نمک، سبزیجات پخته شده با مقدار زیادی کره، پنیر و سس. ترشی و شور (در صورتی‌ که محدودیت مصرف نمک داریم)
  • میوه‌ها: کمپوت‌ها یا دیگر میوه‌های کنسرو شده همراه شکر، انواع پاستیل، میوه‌های خشک‌شده، مربا و ژله، انواع آب‌میوه‌ها
  • پروتئین‌ها: گوشت سرخ شده، قسمت‌های چرب گوشت مثل دنده و قلوه‌گاه، سوسیس، کالباس و بیکن، پنیر پرچرب، انواع گوشت پرندگان با پوست، ماهی سرخ شده
  • لبنیات: شیر پرچرب، ماست پرچرب، خامه، پنیر پرچرب، بستنی
  • چربی و شیرینی‌جات: هر ماده غذایی که حاوی چربی ترانس باشد (لازم است برچسب روی مواد غذایی را از این نظر بررسی کنیم) حجم زیادی از چربی اشباع شده است که اساسا از محصولات حیوانی گرفته می‌شوند. اگر همراه با دیابت، مبتلا به مشکل قلبی هم هستیم، لازم است در این رابطه با پزشکمان مشورت کنیم.
  • نوشیدنی‌ها: نوشابه‌های گازدار، آب‌میوه تازه یا نوشیدنی‌های ترکیبی از آب‌میوه‌ها، چای شیرین، قهوه با شکر و کافی میت، نوشیدنی‌های انرژی‌زا

جمع بندی و نتیجه گیری

دیابت یک بیماری شاید رایج اما قابل کنترل است. عوامل متعددی هستند که به شکل ‌گیری دیابت منجر می‌شوند اما این عوامل، علائمی هم دارند و می‌شود با دقت و کنترل این نشانه‌ها، متوجه بیماری شد و برای درمان آن اقدام کرد. چرا که دیابت بخش نهان و خاموشی هم دارد و ممکن است فرد قربانی را متوجه حضور خود نکند.

البته که عواملی مانند افزایش سن و موارد ژنتیکی و موروثی، نقشی در پیشگیری از ابتلا ندارند اما می‌شود آن را زیر کنترل داشت تا بیش از این بدن را تخریب نکند. بیماران دیابتی باید مراقبت‌های خود را تا آخر عمر انجام دهند و همیشه از مقدار قند خون موجود در بدن خود به وسیله‌ی دستگاه مطلع باشند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *